www.scheveningenradio.nl

Old stations never die, they just fade away...

Saturday
May 19th
Text size
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Sloop Radiogebouw te IJmuiden

Een bijdrage van F.W. Blom.

 

In 1966 werd een begin gemaakt met de bouw van het Radiogebouw aan de Lange Nieuwstraat in IJmuiden, gebouwd ten behoeve van de huisvesting van Scheveningenradio. De bouw duurde tot 1971. Omdat zich in het gebouw radio-ontvangers bevonden diende dit gebouw te worden beschermd tegen ongewenste, storende, radiosignalen. Daartoe diende het als een “Kooi van Faraday” te worden gebouwd dus met veel ijzerwerk, hetgeen de slopers nu aan de lijve ondervinden en ook op de foto’s bij dit artikel te zien is.IJmuiden 01

De begane grond werd “verhuurd” aan de Post-poot van PTT, het postkantoor en het EKP (Expeditie Knooppunt). De eerste en tweede verdieping aan de Gemeente Velsen, alwaar een sociale afdeling, de Geneeskundige Dienst en een huisvestigings afdeling werden ondergebracht. Ik spreek van Post-poot omdat de PTT vroeger bestond uit drie “poten” de Post-, de Telegraaf- (telex) en Telefoonpoot.

De Radiodienst viel onder de Hoofddirectie Algemene Zaken en Radio. Deze diensten hadden absoluut geen binding met elkaar.

Terug naar het gebouw. De derde, vierde, vijfde en zesde verdieping waren in gebruik door Scheveningenradio, t.w. de gehele derde verdieping Technische Dienst met onder andere het omzetten van de straalverbindingsfrequenties naar de ontvangers, de technische telefonie ruimten, noodvoorzieningen, werkplaatsen etc.

De vierde verdieping was bestemd voor de radiotelegrafie (Afd. I), waaronder de Middengolf (500 kHz, 461 kHz, 512 kHz) en de Korte golf ( 4, 8, 12, 16 en 22 MHz) alsmede de TOR (Telex Over Radio); de Radiotelefonie (Afd III) voor Middengolf (1650 – 4000 kHz), de Kortegolf en de VHF (Marifoon op frequenties rond de 150 MHZ ook wel 2 meter genoemd); Afdeling Landlijn (Afd II) alwaar onder meer de telexen, de teletypes en de omzetters voor telextapes t.b.v. de morse IJmuiden 02EU-uitzendingen stonden. Voorts bevonden zich op deze verdieping de directiekamers en het secretariaat (waaronder de "werkverdeling").


De vijfde verdieping was bestemd voor de Administratie voor de afhandeling van telegrammen en telefoongesprekken (financieel) en niet te vergeten de ruimten voor de Afd Opleidingen.

Op de zesde verdieping bevond zich de kantine en een grote ruimte met "bühne" voor algemeen gebruik zoals films, feesten, bijeenkomsten etc.

Scheveningenradio werd na Wereldoorlog II in 1945 niet meer in het Postkantoor aan de Kanaalstraat of in de Spaarndammerpolder gehuisvest, maar in de toenmalige “Wilhelminaschool”, een gebouw aan de Houtmanstraat en het ontwikkelde zich snel. Dit gebouw werd al spoedig te klein, gezien de enorme verkeersontwikkeling in de daarop volgende 5 jaren. De jaren waarin de dames op de Radiotelefonie werden geïntroduceerd, hetgeen een enorm succes bleek. Al snel IJmuiden 03waren de "meisjes met de gouden stem" een volledig ingeburgerd begrip bij de zeevarenden en de Radiotelefonie groeide voorspoedig.

In de tijd van de troepentransportschepen naar het voormalige Nederlands-Indië, de emigrantenschepen naar Australië, Nieuw Zeeland, Zuid Afrika en Canada vond de geboorte plaats van de goedkope GTG-telegrammen met de standaardteksten en de verdere ontwikkeling Radiosurprisedienst van Radio Holland de CTV’s/GST’s. Daarnaast ook de Radiobrieftelegrammen (SLT’s).

Op 12 oktober 1949 werd een beging gemaakt met de bouw van de volgende locatie dit maal op het Tweede Sluiseiland, dat resulteerde dat het kuststation op 17 november 1951 om 23.00 uur aldaar in dienst kwam.

Het heeft de stormramp van 1953 (28 noodgevallen!) overleefd, alleen de kelder liep onder water en het speelde een belangrijke rol in die rampzalige periode daarna.

In de jaren die volgden werd onder meer het VHF-verkeer (de Marifonie) ontwikkeld, de TOR (Telex-Over-Radio) geïntroduceerd en de eerste stappen met het satellietverkeer (Marisat).

IJmuiden 04IJmuiden 05Begin jaren 70 werd van Rijkswaterstaat vernomen dat Scheveningenradio niet langer kon worden gehandhaafd op die plaats in verband met de uitbreiding van de gebouwen voor de sluizenbediening en wat men nog meer dacht in de toekomst te gaan uitvoeren. Dat was de reden om naar een nieuwe locatie te gaan uitzien en in dit geval een geheel nieuw te bouwen pand aan de Lange Nieuwstraat tussen de Spaarne- en de Merwedestraat. Dit pand werd in 1971 in gebruikgenomen.

In dit jaar verhuisden de Afdelingen I en II (Radiotelegrafie en Landlijn) in de nacht van 1 op 2 februari, de week er na in de nacht van 8 februari volgde Afd III (Radiotelefonie) eveneens. Hoewel Scheveningenradio van de plaats op het Tweede Sluiseiland was verdwenen is tot op heden op die locatie nog niets gebouwd.

Voor het nieuwe gebouw moesten onder meer nieuwe telefoonkabels rechtstreeks naar de knooppuntcentrale IJmuiden (tevens eindcentrale) worden aangelegd, dit om direct interlokaal/internationaal te kiezen (zonder de 0). Daarnaast moesten nieuwe ontvangantennes worden geplaatst die verbonden waren met het radiogebouw, immers op het sluiseiland waren deze IJmuiden 06IJmuiden 07gesloopt. Er werd een oplossing gevonden in het vrij komen van het ontvang-antennepark in Nederhorst ten Berg, het oude ontvangstation van afdeling Holland-Radio PTT (de Binnen- en Buiten Europese Vaste Radioverbindingen). Door middel van een straalverbindiing tussen Nederhorst ten Berg via de straalverbindingstoren van de Districtcentrale Haarlem

(Waarderpolder) werden de ontvangantennes gekoppeld met het radiogebouw, de bekende rode kam op het dak (voorschrift van de architect). Op de derde verdieping werden deze signalen uit de draaggolf gefilterd en op een "eigen" frequentie naar de ontvangers op de vierde verdieping omgetransformeerd.

Tijdens de jaren 80 werd het verkeer minder en minder, het satellietverkeer kreeg meer de overhand via Burum. Later liep ook het TOR-verkeer terug.

IJmuiden 08IJmuiden 09Vanaf 1986 verdwenen langzamerhand steeds meer kuststations om ons heen uit de lucht. Op 31 december 1988 kwam Scheveningenradio PCH om 23.55 uur voor het laatst in de lucht op de noodfrequentie radiotelegrafie 500 kHz.

Overeenkomstig de organisatie in de Verenigde Staten kwam het Nood- Spoed- en Veiligheidsverkeer (NVS-verkeer), de gehele Search and Rescue-organisatie (SAR) en alle Dienstverlenende (D) en Toezichthoudende (T) organisaties op de Noordzee terecht bij de Kustwacht.

In eerste instantie kwamen de D-taken onder leiding van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat en de T-taken onder leiding van de Koninklijke Marine.

De Rijkspolitie te water wilde in eerste instantie het beheer in de Zeeuwse binnenwateren, hetgeen we uit onze eigen ervaring tijdens NVS-gevallen in die wateren nog wel kunnen herinneren, maar dat is niet doorgegaan.

In het begin van de nieuwe inrichting van de Kustwacht moest Scheveningenradio bij noodoproepen op de VHF kanaal 16 de nieuwe in radioverkeer onervaren "Kustwachtmedewerkers" nog informeren, daarna nam deze dienst het noodverkeer op kanaal 16 in zijn geheel over. Weer later gingen enkele ter zake kundige collega's over naar de Kustwacht en werd de hele afhandeling van nood-, spoed- en veiligheidsverkeer door de Kustwacht overgenomen, met andere woorden weg primaire taak van het internationaal (ITU) werkende kuststation, slechts het openbaar verkeer resulteerde en dat was een aflopende zaak, gezien de vergevorderde ontwikkeling van het telefoonverkeer. We doen het wel met onze mobieltjes zelf, niet waar?

Enkele jaren later werden alle taken overgebracht van genoemde Ministeries naar de Koninklijke Marine; hoe zo informeerde de chefseinzaal in geval van nood de commandant van de wacht op vliegveld Valkenburg en moest die als deze dienst iets IJmuiden 10had gevonden dit weer doorgeven aan die man op Scheveningenradio?

De kustwacht verhuisde daarop naar Den Helder.

Op 31 december 1998 kwam het einde van de radiodienst in zijn geheel.

Hoewel we als "ambachtsman" met technische achtergrond geen probleem hebben met het als gevolg van die technische ontwikkeling overbodig worden van het ambacht, geeft terugkijken naar aanleiding van bepaalde gebeurtenissen toch emotionele gevoelens. Het was echt een prachtig internationaal beroep, hetgeen ook blijkt als ik nog wel eens buitenlandse collega's (Engelse, Duitse, Franse) spreek, ook zij hebben dezelfde gevoelens. Vorig jaar had ik tijdens de herdenkingsdag van de "Titanic/MGY" rond 12 april nog contact met een collega van LPD General Pachecoradio Argentinië, we hadden 's-nachts altijd een sced.

Ja, wat Scheveningenradio aangaat was het tussen die duizenden kuststations een wereldnaam binnen die internationale maritieme wereld en dàt stond in IJmuiden, waar iedereen het 't postkantoor noemde.

IJmuiden 11Het gesloopte gebouw van Scheveningenradio is niet het laatste radiogebouw in Nederland: dat staat op de Veluwe, Kootwijkradio in het dorpje Radio Kootwijk. Een prachtig gebouw in de stijl van de Amsterdamsche School, dat, gezien zijn historische en culturele waarde hopelijk behouden mag blijven.

F.W. Blom.